Wat is jouw conflictstijl als het schuurt?

Want laten we wel wezen: in sommige situaties is eindeloos overleggen gewoon een luxeproduct. Als er brand is, wil je geen kringgesprek over de beleving van rookontwikkeling. Dan moet iemand zeggen: “Jij belt 112. Jij haalt iedereen naar buiten. Nu.”

Mensen met een sturende conflictstijl leven vanuit het paradigma van de verantwoordelijkheid. Ze zien waar iedereen heen moet, soms eerder dan iedereen zelf en zijn gevoelig voor plicht en macht. Ze nemen verantwoordelijkheid, stellen grenzen, geven richting. Niet per se omdat ze dominant zijn, maar omdat ze niet kunnen aanzien dat de boel uit elkaar valt terwijl iedereen een beetje (schaapachtig) staat rond te kijken.

Deze stijl beschermt duidelijkheid, verantwoordelijkheid en richting.

En die zijn ongelooflijk waardevol! Zeker in crisissituaties. Zoals bij grensoverschrijdend gedrag. Of wanneer een groep zo lang om de hete brij heen draait dat de brij inmiddels een zelfstandig woonadres heeft.

Maar ook de sturende stijl past niet altijd.
Want sturen kan gemakkelijk doorschieten in duwen.

Een voorbeeld.
Een medewerker vertelt voorzichtig dat ze zich niet veilig voelt in het team.

En jij zegt: "Dan moet je gewoon duidelijker je grenzen aangeven." Of: "Okay, dat gaat hier niet gebeuren, ik pak het op."

Je lijkt daadkrachtig.
Maar de ander voelt zich zomaar nóg kleiner.

En dat is niet omdat jouw intentie verkeerd zou zijn, maar omdat je sturing te vroeg komt.

Een hoop situaties vragen niet eerst om actie, maar om aanwezigheid.
Niet: "Ik fix dit wel ff voor je."
Maar: "Vertel. Wat gebeurt er precies?"

Als je jezelf in deze conflictstijl herkent is het goed jezelf in conflict af te vragen: "Ben ik hier verantwoordelijkheid aan het nemen, of ben ik ruimte aan het pakken die helemaal niet van mij is?"

Soms mag de bordercollie rennen.
Maar soms moet hij ook even gaan liggen.

Hoe moeilijk ook.

Mensen met een feitengerichte conflictstijl leven vanuit het paradigma van de logica.
Ze zijn gevoelig voor onpartijdigheid en objectivering - 'de waarheid' so to speak - en zetten vaak pas stappen als ze zeker weten wat ze gezien hebben.

En die zijn hard nodig. Zeker bij conflicten waarin feiten, interpretaties en emoties door elkaar lopen. Want voor je het weet zegt iemand: “Jij luistert nooit.” terwijl de feitelijke situatie misschien was: “In de laatste drie overleggen nam jij mijn punten niet over.”

En dat verschil doet ertoe.

Deze stijl beschermt waarheid, zorgvuldigheid en objectiviteit.

De feitengerichte stijl helpt om ruis van realiteit te onderscheiden. Om scherp te denken. Om niet alles op één grote emotionele hoop te gooien.

Toppie.

Maar ook deze stijl past niet altijd.

Een voorbeeld.
Een collega zegt: "Ik voelde me echt buitengesloten in dat overleg."

En jij reageert met: "Dat klopt feitelijk niet, want je stond gewoon op de agenda."

Ai.

Misschien heb je gelijk. Maar hey, je mist de ingang. Want de ander heeft het niet over de agenda, maar deelt iets kwetsbaars met je. Iets over zijn beleving, positie, erkenning. Als jij dan alleen met je droge feiten komt, voelt dat alsof je met een liniaal een blauwe plek komt opmeten. Heel precies. Maar niet passend.

De valkuil: gevoelens wegwuiven omdat ze niet bewijsbaar zijn. Het punt is: in relationele conflicten zijn gevoelens geen bijzaak. Ze zijn vaak de deur naar waar het werkelijk schuurt.

Als dit jouw voorkeursstijl is, is het een goed idee om bij conflict jezelf de vraag te stellen: "Ben ik hier helderheid aan het brengen? Of ben ik hier logica aan het gebruiken om mijn eigen en andermans ongemakkelijke gevoelens buiten de deur te houden?"

De feiten zijn belangrijk in conflict.
Altijd.

Maar erken als reiger dat de hartslag ook meetelt.

Sterker nog: dat deze voor het vinden van een oplossing vaak minstens zo belangrijk is!

Mensen met een onderhandelende conflictstijl leven vanuit het paradigma van de samenwerking. Dingen voor elkaar krijgen doe je samen. En daar hoort onderhandeling bij. Ze zoeken de beweging zodat iedereen maximaal mee kan zwemmen.

Deze stijl beschermt invloed, keuzevrijheid en praktische oplossingen.

En dat is waardevol. Want niet elk conflict hoeft meteen tot diepe zielenroerselen te worden teruggebracht. Soms gaat het gewoon om wie doet wat, wanneer, met welke ruimte, en tegen welke prijs.

Maar deze stijl heeft ook een valkuil. Want niet alles is onderhandelbaar!

Een voorbeeld.
Iemand zegt: "Ik voel me al maanden geïntimideerd door mijn leidinggevende, ik slaap er slecht van." En jij: "Oké, vervelend - wat zou voor jou een acceptabele oplossing zijn? Praat gewoon met elkaar, misschien kunnen jullie ergens in het midden uitkomen."

Ho. Wacht.

Niet alles heeft een midden. Bij onveiligheid, machtsmisbruik of grensoverschrijding is "het compromis" geen wijsheid. Dan ben je de ernst van de zaak onder het vloerkleed aan het schuiven.

De valkuil van de onderhandelende conflictstijl is: te snel naar een deal willen, terwijl conflicten vaak eerst erkenning, bescherming of begrenzing vragen.

Met deze conflictstijl is het goed om jezelf af te vragen: "Klopt het dat er hier een werkbare afspraak nodig is? Of moet er hier iets begrensd worden?"

Soms mag de dolfijn soepel meebewegen. En is onderhandelen precies goed.

En soms moet je eerst zeggen: “Dit is niet oké. Hier gaan we niet over marchanderen.”

Niet alles wat belangrijk is, ligt tenslotte meteen zichtbaar aan de oppervlakte.

Mensen met een zingevende conflictstijl leven vanuit het paradigma dat het leven in al zijn complexiteit zin heeft; gebeurtenissen krijgen namelijk pas betekenis wanneer je ze in een groter geheel plaatst. Want zonder schaduw, geen licht.

Ze zijn betrokken, maar voorzichtig met ingrijpen, gevoelig als ze zijn voor integriteit. Voor de ander heel laten. Voor iemand in zijn waarde laten, juist als het schuurt.
Voor 'het hele verhaal'.

Conflicten zien ze vaak minder als problemen die opgelost moeten worden, en meer als ontregelende ervaringen waarin iets wezenlijks zichtbaar wordt. En waar dus niet gelijk een oplossing, les of stappenplan tegenaan hoeft.

De zingevende stijl beschermt bewustwording, betekenis en innerlijke vrijheid.

En die benadering kan immens verzachtend zijn.
Omdat ze ademruimte geeft.

Want niet alles is oplosbaar.

En niet alles wat pijn doet, hoeft meteen weggewerkt te worden.

Een voorbeeld.

Je werkt in een organisatie waar iets gebeurt wat voor jou moreel niet klopt. Er wordt iemand beschadigd. Er wordt weggekeken. Er wordt gezegd dat het “nu eenmaal complex ligt”. En jij voelt: als ik hierin meebeweeg, raak ik iets van mezelf kwijt.

Je vraagt je af: “Kan ik mezelf nog aankijken als ik stil blijf?” En:“Hoe blijf ik mens, te midden van deze vijandigheid?”

Soms is dat precies wat nodig is. Dat iemand zegt: “Ja. Dit doet ertoe. Dit is verdomme niet niks. Dit raakt iets wezenlijks, waar we niet zomaar aan voorbij kunnen gaan."

Maar ook deze stijl past niet altijd.

Want je kunt ook te lang blijven uithouden, begrijpen en betekenis geven. Waardoor noodzakelijke actie uit beeld raakt. En dit een sluipweg wordt om niet te hoeven kiezen of begrenzen.

Zingeving is geen bypass voor pijn.

En ook geen vrijbrief om de angel te laten zitten als die eruit moet.

Een vraag om in je achterhoofd te houden is dan: “Ben ik hier werkelijk betekenis aan het helpen vinden, of blijf ik in het uithouden hangen terwijl er ook iets gekozen en begrensd moet worden?”

Soms vraagt conflict om iemand die blijft luisteren in de diepte.
Maar aan de oppervlakte vindt het leven ook plaats.
En is soms concrete actie nodig.

De walvis heeft een lange adem.
Maar hij komt ook gewoon boven voor lucht.